Antieke schrijvers over het thema Varusslag

Lucius Annaeus Florus,

Schets [van de Romeinse geschiedenis] volgens Titus Livius ... 2,30,21-39

 

» naar de originele Latijnse tekst

 

21. Zou hij [keizer Augustus] het toch niet zo belangrijk hebben gevonden, ook over Germanië te triomferen! De schande van het verlies was groter dan de roem van de overwinning.
22. Toch omdat hij wist dat zijn (adoptief)-vader Gaius (Iulius) Caesar tweemaal met een brug de Rijn was overgestoken en de oorlog had gezocht, verlangde hij er hartstochtelijk naar, het iedereen ter ere tot provincie te maken en dat zou ook zijn gebeurd, als de barbaren onze zonde net zo als onze bevelen verdragen zouden hebben.
23. Drusus werd naar deze provincie gestuurd en onderwierp als eerste de Usipeten daarna trok hij door het gebied van Tencteren en de Chatten. Met delen van de beut en een vaandel van de Marcomannen versierde hij een hoge heuvel als een overwinningsmonument.
24. Dan viel hij gelijktijdig de sterkste stammen aan, de Cherusken, Suebiers en Sugambriers die 20 centurios aan het kruis hadden geslagen en als zouden zij daarmee elkaar trouw gezworen hebben, de oorlog hadden begonnen.
25. De Cherusken hadden de paarden, de Suebiers het goud en zilver, de Sugambriers de gevangenen uitgekozen; toch kwam alles precies andersom. Want de overwinnaar Drusus verdeelde de paarden, het vee, hun halsringen en hen zelf als buit en verkocht ze.
26. Bovendien verdeelde hij overal langs de Maas, de Elbe en de Wezer ter beveiliging van de provincie garnizoenen en bewakingseenheden. Aan de oever van de Rijn liet hij meer dan 50 castellen oprichten. (De plaats) Borma en Gesoriacum verbond hij met bruggen en beveiligde ze met zijn vloot.
27. Het tot dan toe nog nooit geziene en betreden Hercynische bos maakte hij toegankelijk. Uiteindelijk heerste in Germanië een dusdanige vrede, die de mensen verandert, het land anders en zelfs het klimaat milder en liefelijker als gewoonlijk scheen.
28. Eindelijk nadat de dappere jonge man daar gestorven was, verleende de senaat hem zelf - niet als compliment, maar vanwege zijn verdiensten - de bijnaam van deze provincie wat anders nog nooit was voorgekommen.
29. Maar het is moeilijker een provincie te houden dan ze te maken. Ze werden met gewapend geweld veroverd maar door het recht behouden.
30. Zo duurde de vreugde slechts kort. Want de Germanen waren sneller overwonnen dan in toom te houden; en onder de veldheer Drusus respecteerden zij onze levenswijze meer dan onze wapens. Na zijn dood begonnen zij de begerigheid en de hoogmoed niet minder dan de wreedheid van Quintillius Varus te verafschuwen.
31. Hij waagde het een landdag te houden en vaardige onvoorzichtige edicten uit, net zo, alsof hij de geweldadigheid van de barbaren met de roeden van de Lictor en de stem van de heraut zou kunnen weerhouden.
32. Degenen die echter al lang vanwege hun roestige zwaarden en de werkeloos rondhangende paarden mopperden, als zij de (Romeinse) toga en de rechtbankbesluiten die wreder dan wapens waren, bemerkten, grepen ze onder de leiding van Arminius naar de wapens.
33. Intussen vertrouwde Varus zo op de vrede dat hij niet eens geschokt was toen Segestes hem als enige vorst de samenzwering verraadde.
34. Zo vielen zij de nietsvermoedende en niets zoiets verwachtende soldaten onverwachts aan, als degenen - welke zorgeloosheid! – die voor de rechtbank waren gedagvaard en van alle kanten vielen ze aan. Het kamp werd leeg geroofd en drie legioenen overweldigd.
35. Varus volgde de algemene ondergang met hetzelfde lot en in de gelijke geest zoals (Lucius Aemilius) Paulus op de dag van Cannae.
36. Niets was wreder dan dit afslachten in de moerassen en bossen, niets was onverdraagzamer dan de hoon van de barbaren, in het bijzonder echter tegen die heren die bevoegd waren recht te spreken.
37. De ene staken zij de ogen uit andere hakten zij de handen af; één werd de mond dicht genaaid maar vantevoren de tong afgesneden. Deze hield één van de barbaren in de hand en riep: »Jij adder, eindelijk heb je opgehouden te sissen«.
38. Zelfs het lijk van de consul dat de soldaten uit eerbied hadden begraven, werd opgegraven. Het vaandel en twee legioensadelaars bezitten de barbaren nog vandaag; voordat de derde in de handen van de vijanden kon vallen, scheurde de vaandeldrager hem eraf, stopte hem in de openingen van zijn koppelriem en verstopte zich zo in het bloedige moeras.
39. Deze nederlaag leidde ertoe dat de (Romeinse) heerschappij die aan de kust van de oceaan niet tot stilstand was gekomen, aan de oevers van de Rijn haar grenzen vond.