Het Romeins Schip

Het project

Het startschot voor het begin van de bouw viel in januari 2007 toen het schip op stapel werd gezet op de Harburgse scheepswerf »Jugend in Arbeit e.V.«. Twee scheepsbouwers, 17 studenten en 3 scheepsbouwleerlingen werkten sindsdien aan de voltooiing van het schip. Door de samenwerking met de werf »Jugend in Arbeit e.V.«, die jeugdige werklozen opleidt, draagt het project bij tot de bestrijding van de werkloosheid.

Als voorbeeld voor de reconstructie van een Romeins oorlogschip dienden voor de scheepsbouwers en studenten van het Seminarie voor Oude Geschiedenis twee wrakken van Romeinse oorlogschepen uit de tijd om 100 na Chr., die men in 1986 vlakbij een auxilliarcastel bij Oberstimm in buurt van Ingolstadt heeft ontdekt, en in 1994 heeft geborgen. De goed bewaard gebleven vondststukken dateren uit het eerste tot tweede eeuw na Chr. De vindplaats lag in de buurt van de militaire basis Oberstimm, maar ook de typische verhouding van de lengte en breedte van 6:1 laten de wetenschappers vermoeden, dat deze watervaartuigen als militaire schepen werden ingezet.

»De bevinding, waarnaar wij ons richten, stamt weliswaar uit de tijd na de Varusslag, maar de bouwwijze van militaire schepen in deze orde van grootte zal in de tijd van Varus waarschijnlijk niet anders zijn geweest« constateert de Hamburgse professor dr. Christoph Schäfer. Bij de wrakken gaat het om de best bewaard gebleven vondsten van Romeinse oorlogsschepen.

Model uit Mainz

Over de bouw van het schip bezorgde het Museum voor Antieke Scheepsvaart in Mainz een fundamentele archelogische studie en stelde een scheepsmodel ter beschikking, waarnaar de constructeurs op de Harburgse scheepswerf zich konden richten. Het materiaal voor de scheepsbouw kwam uit Lippe: Daargtoe wordt eikenhout voor het geraamte met spanten inclusief 700 gedraaide houten nagels gerekend, die het schip bij elkaar houden. Daarnaast zijn larikshout voor planken en mast alsmede vurenhout voor de riemen gebruikt. Het hout leverde het »Landesverband Lippe« uit zijn 16.000 hektar omvattend bosvermogen.

Zoals bij de Romeinen 2000 jaren geleden gebruikten de huidige scheepsbouwers ook de sponning-veer-bouwwijze. Cirkelzaag en boormachine werden toen niet gebruikt. »Gelukkig kunnen wij vandaag naast de antieke technieken en ook moderne hulpmiddelen voor de reconstructie inzetten. De constructie van de scheepsromp komt met die van de antieke voorganger overeen«, zegt Schäfer.

Archeologisch experiment

Het is niet bekend hoe sterk en manoeuvreerbaar deze schepen waren. Dit zal nu in een archeologisch experiment worden uitgezocht. Zo draagt het project er ook toe bij, wetenschappelijke inzichten te verkrijgen. De voltooiing van het scheepstype uit de vroege Keizertijd zal een leemte opvullen in de experimentele scheepsarcheologie.

Proefvaarten op de »Ratzeburger See« zullen tot midden april over de snelheid en acceleratievermogen inlichten. Aan de hand van de vastgestelde snelheden laten zich veronderstellingen afleiden over de afstanden, die een Romeins schip 2000 jaren geleden op één dag kon afleggen.

De manoeuvreerbaarheid van het vaartuig wordt zowel met 20 roeiers als ook onder zeil beproefd. Prof. Schäfer: »wij willen weten, hoe snel wij met het schip in de wind kunnen varen.« De modernste apparatuur, twee jaar geleden in samenhang met de zwaarste zeilregatta ter wereld, de »America´s Cup«, ontwikkelt, zal de nautische eigenschappen van de Romeinse reconstructie opmeten.

Bovendien willen historici en archeologen ontdekken, hoe lang het duurt een bemanning voor een dergelijk oorlogschip zeewaardig te maken. De wetenschappers verwachten daarvan nieuwe inzichten over de betekenis van de vloot voor de vestiging van de Romeinse heerschappij in Germanië.