Font size

Romeinen

Publius Quintilius Varus

... of Publius Quinctilius Varus – volgens een andere schrijfwijze – doorliep een typisch ambtelijke loopbaan. Vermoedelijk begleidde hij in 22 v. Chr. Augustus in de Oriënt. In 13 v. Chr. bekleedde hij – samen met de latere keizer Tiberius – het ambt van consul. In 6-4 v. Chr. bestuurde hij als Romeins stadhouder de provincie Syria. In Palestina sloeg hij de onlusten na de dood van de Koning Herodes met wapengeweld neer, Jerusalem werd bezet en de zonen van Herodes tot heersers over delen van het rijk ingezet. – De geschiedschrijver Velleius Paterculus beweerde, Varus zou zich in de welvarende provincie Syria vooral meedogenloos hebben verrijkt. Hij schrijft: »Als arme man betrad hij het rijke Syrië en als rijk man verliet hij het arme Syrië«.

In 7 n. Chr. werd hij als stadhouder naar Germanië overgeplaatst. Daar begon hij, met een meer of minder intuïtief gevoel, het Romeinse belastings- en rechtssysteem in te voeren en toe te passen. Dit moest volgens de antieke geschiedenisboeken, de aanleiding voor de opstand van de Germanen onder Arminius zijn geweest.

Arminius was al lang als verdiend officier in Romeinse dienst, bezat het Romeinse burgerrecht en was in de ridderstand opgenomen. Hij was zo goed met Varus bekend dat Varus een waarschuwing van de Cherusk Segestes geen geloof wilde schenken en die hem daarover aan de vooravond van de dreigende opstand verwees. Varus ging veeleer in op het verzoek van de schijnbaar in het nauw gebrachte Germanen. In plaats van zoals gepland was over de directe weg naar het winterkamp aan de Rijn terug te keren, sloeg hij een omweg door onbekend terrein in naar de zogenaamde in het nauw geraakten en liep zo in de hinderlaag.

Als Varus inzag dat de nederlaag onvermijdelijk en met hoge verliezen van mensen en uitrusting was verbonden, koos hij voor zelfmoord. Een besluit dat voor hem eervoller verscheen dan in gevangenschap te gaan, had toch zijn vader in dergelijke uitzichtsloze situatie al net zo gehandeld. Na zijn dood konden zijn soldaten hem niet eens begraven. In plaats daarvan onthoofden de Germanen zijn lijk en stuurden het hoofd eerst naar Marbod waarna het dan in Rome bij keizer Augustus terecht kwam. De waardering die Augustus voor zijn stadhouder had, wordt duidelijk door het feit dat hij het hoofd, ongeacht de smaagdelijke nederlaag, plechtig liet begraven.

In de antieke geschiedenisboeken wordt Varus achteraf de schuld aan het ontstaan van de opstand en aan de nederlaag van het Romeinse leger gegeven. Of deze inschatting met de werkelijkheid overeenkwam, laat zich niet meer vaststellen. Moglijkerwijze ontsprong zij ook het verlangen, een schuldige voor het ongeluk te vinden, in ieder geval iemand die niet meer kon tegenspreken.